Vergi & Mevzuat
Stopaj (Kaynakta Vergi Kesintisi)
Kazancınızın vergisinin, para elinize geçmeden kesilmesidir. Size ödemeyi yapan kurum vergiyi keser ve sizin adınıza devlete yatırır. Yani vergiyi siz değil, ödeyen taraf gönderir.
Kavram & Formül Kılavuzu
Finans Terimleri Sözlüğü
Maaş bordronuzda, kredi sözleşmenizde, vergi beyannamenizde veya piyasa haberlerinde karşılaştığınız karmaşık terimlerin sade açıklamaları ve hesaplama formülleri.
Maaş & Bordro
Kümülatif Gelir Vergisi Matrahı
Yıl boyunca kazandığınız ve vergisi hesaplanan toplam tutardır. Her ay üst üste birikir. Bu toplam büyüdükçe üst vergi dilimine geçersiniz ve aynı brüt maaşla net maaşınız düşer.
Maaş & İş Hukuku
Kıdem Tazminatı Tavanı
Bir çalışana çalıştığı her bir yıl için ödenebilecek azami kıdem tazminatı brüt tutarını belirleyen yasal üst sınırdır.
Kredi & Finans
KKDF (Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu)
Tüketici kredilerinin faizinden alınan ek bir devlet kesintisidir. Bankanın söylediği faizin üzerine biner. Bu yüzden kredi, ilk duyduğunuz orandan daha pahalıya gelir.
Vergi & Bankacılık
BSMV (Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi)
Bankaların ve sigorta şirketlerinin kazancından alınan bir vergidir. Banka bu vergiyi kendi cebinden ödemez; kredi faizinize ekler. Sonuçta ödediğiniz toplam tutarı artırır.
Kira & Emlak Hukuku
TÜFE 12 Aylık Ortalama (Kira Artış Tavanı)
Türk Borçlar Kanunu’nun 344. maddesi uyarınca konut ve işyeri kira sözleşmelerinin yenilenmesinde ev sahibinin isteyebileceği yasal en yüksek zam oranını belirleyen göstergedir.
Mevduat & Yatırım
Bileşik Faiz (Faizin Faizi)
Kazandığınız faizin ana paranıza eklenmesidir. Sonraki dönemde faiz, bu büyümüş tutar üzerinden işler. Kısacası faiziniz de faiz kazanır ve para zamanla hızlanarak büyür.
Vergi & Fatura
KDV Tevkifatı
Faturadaki KDV’nin bir kısmını satıcıya değil, doğrudan devlete ödemenizdir. Alıcı olarak KDV’nin belli bir bölümünü kesip vergi dairesine yatırırsınız. Satıcı sadece kalan kısmı tahsil eder.
Döviz & Emtia
Alım-Satım Makas Aralığı (Spread)
Bir finansal varlığın (döviz, altın, hisse senedi) alış fiyatı ile satış fiyatı arasındaki farktır.
Altın & Borsa
Darphane Altın Sertifikası (ALTIN.S1)
T.C. Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından ihraç edilen ve her biri 0,01 gram (995/1000 saflıkta) altına denk gelen Borsa İstanbul’da işlem gören menkul kıymettir.
Kredi & Finans
Findeks Kredi Notu (KKB Puanı)
Borçlarınızı zamanında ödeyip ödemediğinizi gösteren bir puandır. 1 ile 1900 arasında değişir. Puanınız yükseldikçe bankalar size daha kolay ve daha ucuz kredi verir.
Maaş & SGK
SGK Prime Esas Kazanç Taban ve Tavanı
Çalışanların maaşından kesilecek SGK primlerinin ve işveren payının hesaplanacağı en düşük (taban: brüt asgari ücret) ve en yüksek (tavan: 2026 için asgari ücretin 9 katı, 297.270 ₺) kazanç sınırıdır.
Vergi & Sözleşme
Damga Vergisi
Resmî bir kâğıt imzalandığında devletin aldığı vergidir. Sözleşme, bordro ve beyanname gibi belgeler bu vergiye tabidir. Kimi belgede sabit bir tutar, kimisinde tutarın yüzdesi alınır.
Kredi & Bankacılık
Kredili Mevduat Hesabı (KMH / Artı Para)
Hesabınızda para bittiğinde bankanın kullandırdığı ek limittir. Eksiye düşerek harcama yapabilirsiniz. Faizi çok yüksektir, bu yüzden kısa sürede kapatmakta fayda vardır.
Borsa & Yatırım
Temettü (Hisse Senedi Kâr Payı)
Şirketin yıllık kârından hissedarlarına dağıttığı paydır. Hisse senedi almışsanız, şirket kâr ettiğinde size de bir pay düşer. Ödeme nakit olabilir veya ek hisse olarak verilebilir.
Mevduat & Enflasyon
Reel Getiri vs Nominal Getiri
Paranızın enflasyon düşüldükten sonra gerçekten ne kadar kazandığıdır. Yatırımınız %50 kazandırsa da enflasyon %45 ise, gerçek kazancınız çok küçüktür. Asıl bakılması gereken rakam budur.
Emlak & Tapu
Tapu Döner Sermaye Bedeli
Tapu işlemlerinde harcın yanında ödenen sabit bir hizmet ücretidir. Her yıl yeniden belirlenir. Ev alırken toplam masrafın içinde bunu da hesaba katın.
Tasarruf & Emeklilik
BES %30 Devlet Katkısı
Bireysel emeklilik hesabınıza yatırdığınız her 100 liraya devletin 30 lira eklemesidir. Bu para sizin adınıza ayrı bir hesapta birikir. Tamamını almak için sistemde belli bir süre kalmanız gerekir.
Piyasa & İşlem
Arbitraj
Aynı finansal varlığın (döviz, altın veya hisse senedi) farklı piyasalardaki anlık fiyat farkından risksiz kâr elde etmek amacıyla eşzamanlı alınıp satılmasıdır.
Piyasa & Nakit
Likidite
Bir finansal varlığın veya emtianın piyasa fiyatında önemli bir kayba uğramaksızın ne kadar hızlı ve kolay nakde dönüştürülebildiğinin ölçüsüdür.
Borsa & Risk
Volatilite (Oynaklık)
Bir finansal enstrümanın fiyatının belirli bir zaman dilimi içerisinde gösterdiği dalgalanma ve sapma genişliğidir.
Para & Merkez Bankası
Swap (Para Takası)
İki tarafın belirli bir süre için ödemelerini takas etmesidir. Genellikle farklı para birimleri arasında yapılır. Amaç, kur veya faiz riskini azaltmaktır.
Banka & Tapu
İpotek Fekki (Rehin Kaldırma)
Kredi borcunuz bittiğinde bankanın tapudaki şerhi kaldırmasıdır. Borç bitse bile bu işlem yapılmazsa ev hâlâ ipotekli görünür. İpotek kalkmadan evinizi satamazsınız.
Kredi & Faiz
Akdi Faiz Oranı
Borcunuzu zamanında öderken uygulanan normal faizdir. Gecikme faizi bundan ayrıdır ve daha yüksektir. Sözleşmede yazan temel oran budur.
Vergi & Ceza
Yeniden Değerleme Oranı (YDO)
Vergi ve harçların her yıl ne kadar artacağını belirleyen resmî orandır. Ekim ayında açıklanır. Ertesi yılın trafik cezası, harç ve maktu vergileri bu oranda zamlanır.
Altın & Değerli Madenler
Kulplu ve Kulpsuz Çeyrek Altın Farkı
Darphane tarafından basılan çeyrek altın orijinalinde kulpsuzdur; takı ve hediye amaçlı sonradan takılan kulp madeni değere etki etmez.
Altın & Piyasa
Has Altın (24 Ayar / 995-999 Milyem)
Hiçbir katkı maddesi içermeyen, %99,5 veya %99,99 saflıktaki saf külçe altındır.
Altın & Küresel Piyasa
Troy Ons Altın (31,1035 Gram)
Uluslararası emtia borsalarında (COMEX, LBMA) spot altın fiyatının işlem gördüğü standart ağırlık birimidir.
Altın & Yatırım
Altın Bozdurma Fiyatı ve Alış-Satış Makası
Altının satın alındığı fiyat (satış) ile kuyumcu veya bankaya nakde çevrildiği fiyat (alış) arasındaki alım-satım farkıdır.
Kredi & Matematik
Anüite (Eşit Taksitli Kredi Geri Ödemesi)
Kredi borcunun vade boyunca her ay eşit tutarlarda geri ödendiği, faizin başlangıçta yüksek olup sonlara doğru anapara payının arttığı standart amortisman yöntemidir.
Kredi & Bankacılık
LTV Oranı (Kredi Değer Oranı — Loan to Value)
Bankanın, evin değerinin yüzde kaçı kadar kredi verdiğini gösterir. Örneğin 1 milyon liralık eve en fazla 800 bin lira kredi veriliyorsa oran %80’dir. Kalan kısmı peşin ödemeniz gerekir.
Maaş & İş Hukuku
Giydirilmiş Brüt Ücret (Tazminata Esas Ücret)
Brüt maaşınıza düzenli yan ödemelerin eklenmiş hâlidir. Yol, yemek, ikramiye ve prim gibi süreklilik taşıyan ödemeler buna dahildir. Kıdem tazminatınız bu daha yüksek tutar üzerinden hesaplanır.
Altın & Maden
Milyem (Altın Saflık Ölçüsü)
Bir alaşımın binde kaçının saf altından oluştuğunu gösteren saflık ve ayar birimidir.
Kredi & Mevzuat
Kredi Erken Kapama İndirimi ve Komisyonu
Kredinizi vadesinden önce kapatmanızdır. Kalan aylara ait faizi ödemezsiniz, bu yüzden toplam borç azalır. Banka karşılığında küçük bir komisyon alabilir.