Maaş Araçları ve Güncel Bordro Rehberi

Türkiye'de bordro her zaman brüt ücretten başlar. Brütten sırasıyla SGK primi işçi payı, işsizlik sigortası işçi payı, gelir vergisi ve damga vergisi düşülür; kalan tutar net ücrettir. Bir teklif değerlendirirken sadece brüt rakama bakmak yanıltıcıdır, çünkü aynı brüt ücret farklı aylarda ve farklı çalışanlarda farklı net karşılığa denk gelebilir.

İşveren tarafında maliyet brütle bitmez: SGK ve işsizlik işveren payları eklenir, ayrıca kıdem ve ihbar tazminatı karşılıkları ayrılır. Bu yüzden bir çalışanın işverene toplam maliyeti, o çalışanın eline geçen net maaşın oldukça üzerindedir — aradaki farkı görmek işe alım bütçesi kurarken kritiktir.

Kümülatif vergi dilimi neden önemli?

Gelir vergisi, ay ay değil yıl boyunca biriken matrah üzerinden hesaplanır. Ocak ayında düşük bir dilimden başlayan matrah, aylık ücret ve varsa prim/ikramiye gibi ek ödemelerle birlikte büyür ve bir noktada bir üst vergi dilimine geçer. Bu geçiş gerçekleştiğinde brüt ücretiniz sabit kalsa bile net maaşınız düşer — bordronuzda "hata" gibi görünen bu değişim aslında mevzuatın doğal bir sonucudur.

Bu nedenle tek bir ayın netine bakarak yıllık bütçe yapmak yanıltıcıdır; yıllık projeksiyon aracı, hangi ayda hangi dilime geçeceğinizi ve net maaşınızın 12 ay boyunca nasıl seyredeceğini gösterir.

SGK primi ve tavan etkisi

SGK primi, brüt ücretin tamamı üzerinden değil prime esas kazanç üzerinden hesaplanır; bu tutarın hem bir tabanı (asgari ücret) hem de bir tavanı vardır. Tavanın üzerindeki brüt ücretlerde SGK ve işsizlik primi sabitlenir, bu noktadan sonra brüt ücretteki her artışın daha büyük bir kısmı doğrudan gelir vergisine gider. Güncel taban ve tavan tutarlarını yukarıdaki tabloda bulabilirsiniz.

Kıdem, ihbar ve işten ayrılma hesapları

İşten ayrılma durumunda iki farklı tazminat söz konusu olabilir: kıdeminize karşılık gelen kıdem tazminatı ve bildirim süresine karşılık gelen ihbar tazminatı. Kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır ve sadece damga vergisine tabidir, ancak yasal bir tavanla sınırlıdır; ihbar tazminatı ise normal ücret gibi gelir vergisine tabidir. İkisini karıştırmak, işten ayrılırken eline geçecek tutarı yanlış tahmin etmenize neden olabilir.

Zam, enflasyon ve fazla mesai

Bir zam teklifinin gerçek değerini anlamak için sadece yüzdesine değil, aynı dönemdeki enflasyona göre reel değişime bakmak gerekir; zam hesaplama aracı bu karşılaştırmayı otomatik yapar. Fazla çalışma, hafta tatili ve resmî tatil mesaisi ise saatlik ücretiniz üzerinden yasal zam oranlarıyla hesaplanır; fazla mesai hesaplama aracı bu üç durumu ayrı ayrı hesaba katar.