5 adet Çeyrek Altın: Küçük adetli alımda maliyet nasıl düşer?
Adet arttıkça birim başına düşen işçilik payı azalır; aynı toplam tutarı tek bir büyük parça yerine çok sayıda küçük parça olarak almak genellikle daha pahalıya gelir.
Buna karşılık küçük parçalar bölünebilirlik avantajı verir: ihtiyaç duyduğunuzda tamamını değil bir kısmını satabilirsiniz. Seçim, maliyet ile esneklik arasındaki bu değiş tokuşa dayanır.
Satarken ürünün kendi alış fiyatının esas alındığını, gram altın fiyatının doğrudan uygulanmadığını hesaba katın.
Çeyrek Altın hakkında bilmeniz gerekenler
Çeyrek altın 1,75 gram ağırlığında ve 22 ayardır (içinde 1,605 gram has altın bulunur). Kulplu çeyrek altınlarda takılan kulp altın olmayıp pirinç veya değersiz metalden üretilir; bu nedenle bozdururken kulbun ağırlığı fiyata dahil edilmez.
Çeyrek altının fiyatı gram altının tam 1,6 katı değildir; aradaki fark darphane basım maliyeti ve perakende marjından oluşan ziynet primidir. Yeni tarihli ve eski tarihli baskılar arasında gramaj farkı bulunmaz.
Ayar ve milyem ne anlama gelir?
Ayar, bir altın alaşımının içindeki saf altın oranını 24 üzerinden ifade eder. 24 ayar saf altındır; 22 ayar alaşımın 22/24’ünün, yani yaklaşık %91,6’sının altın olduğu anlamına gelir. Kalan kısım dayanıklılık için eklenen bakır ve gümüştür.
Milyem ise aynı oranın binde cinsinden yazılışıdır: 22 ayar = 916 milyem, 18 ayar = 750 milyem, 14 ayar = 585 milyem. Kuyumcu tartısında ve fatura üzerinde genellikle milyem kullanılır.
Bir takının değerini hesaplarken gram ağırlığı ile milyemi çarpıp saf altın karşılığını bulmak gerekir. 10 gramlık 14 ayar bir bilezik, 10 × 0,585 = 5,85 gram saf altın içerir.
Ziynet altınları neden gramdan pahalı?
Çeyrek, yarım, tam ve Cumhuriyet altınının fiyatı, içerdikleri saf altının gram karşılığından her zaman yüksektir. Aradaki farka ziynet primi denir; darphane işçiliği, dağıtım ve perakende marjından oluşur.
Prim oranı üründen ürüne değişir ve küçüldükçe artar: gram başına en yüksek prim çeyrek altındadır, tam ve Cumhuriyet altınında en düşüktür. Yatırım amaçlı alımda büyük gramajlar bu yüzden daha verimlidir.
Prim, talebin arttığı dönemlerde (düğün sezonu, kriz dönemleri) yükselir. Bozdururken de aynı prim geri alınamaz; alış ile satış arasındaki fark bu nedenle gram altına göre daha geniştir.
Ons ile gram arasındaki bağ
Dünya piyasasında altın, troy ons başına ABD doları olarak fiyatlanır. Bir troy ons 31,1035 grama eşittir. Türkiye’deki gram altın fiyatı bu rakamdan türetilir: ons fiyatı dolar kuruyla çarpılır ve 31,1035’e bölünür.
Bu formülün pratik sonucu şudur: gram altın fiyatı iki ayrı sebeple yükselebilir. Ya küresel ons fiyatı artmıştır, ya da dolar kuru yükselmiştir. Ons düşerken kur yeterince yükseliyorsa gram altın yine de değer kazanabilir.
Bu yüzden altını takip ederken tek başına TL fiyatına bakmak yanıltıcıdır. Ons fiyatını ve dolar kurunu birlikte izlemek, hareketin nereden geldiğini anlamanın tek yoludur.