30 gram Gram Altın: Orta ölçekli altın alımında saklama ve satış
Bu ölçekte iki kalem öne çıkar: fiziki saklama ve satıştaki likidite. Fiziki altında kasa veya güvenli saklama ihtiyacı doğar; banka kiralık kasası bunun karşılığında yıllık bir ücret getirir.
Alternatif olarak bankaların altın hesapları fiziki teslim gerektirmeden gram bazında alım–satım imkânı verir ve makas genellikle daha dardır. Karşılığında elinizde fiziki ürün olmaz.
Satış tarafında bu miktar çoğu kuyumcuda tek seferde karşılanabilir; daha büyük miktarlarda alıcı bulmak fiyattan taviz gerektirebilir.
Gram Altın hakkında bilmeniz gerekenler
Gram altın fiyatı, ons altının dolar cinsinden fiyatının dolar kuruyla çarpılıp 31,1035’e bölünmesiyle bulunur. Yani her gram altın fiyatı aslında iki ayrı hareketin bileşkesidir: küresel altın fiyatı ve USD/TRY.
Piyasada işlem gören gram altın çoğunlukla 995 veya 999 milyemdir. 24 ayar tabiri 999,9 milyeme, yani neredeyse saf altına karşılık gelir.
Ayar ve milyem ne anlama gelir?
Ayar, bir altın alaşımının içindeki saf altın oranını 24 üzerinden ifade eder. 24 ayar saf altındır; 22 ayar alaşımın 22/24’ünün, yani yaklaşık %91,6’sının altın olduğu anlamına gelir. Kalan kısım dayanıklılık için eklenen bakır ve gümüştür.
Milyem ise aynı oranın binde cinsinden yazılışıdır: 22 ayar = 916 milyem, 18 ayar = 750 milyem, 14 ayar = 585 milyem. Kuyumcu tartısında ve fatura üzerinde genellikle milyem kullanılır.
Bir takının değerini hesaplarken gram ağırlığı ile milyemi çarpıp saf altın karşılığını bulmak gerekir. 10 gramlık 14 ayar bir bilezik, 10 × 0,585 = 5,85 gram saf altın içerir.
Ziynet altınları neden gramdan pahalı?
Çeyrek, yarım, tam ve Cumhuriyet altınının fiyatı, içerdikleri saf altının gram karşılığından her zaman yüksektir. Aradaki farka ziynet primi denir; darphane işçiliği, dağıtım ve perakende marjından oluşur.
Prim oranı üründen ürüne değişir ve küçüldükçe artar: gram başına en yüksek prim çeyrek altındadır, tam ve Cumhuriyet altınında en düşüktür. Yatırım amaçlı alımda büyük gramajlar bu yüzden daha verimlidir.
Prim, talebin arttığı dönemlerde (düğün sezonu, kriz dönemleri) yükselir. Bozdururken de aynı prim geri alınamaz; alış ile satış arasındaki fark bu nedenle gram altına göre daha geniştir.
Ons ile gram arasındaki bağ
Dünya piyasasında altın, troy ons başına ABD doları olarak fiyatlanır. Bir troy ons 31,1035 grama eşittir. Türkiye’deki gram altın fiyatı bu rakamdan türetilir: ons fiyatı dolar kuruyla çarpılır ve 31,1035’e bölünür.
Bu formülün pratik sonucu şudur: gram altın fiyatı iki ayrı sebeple yükselebilir. Ya küresel ons fiyatı artmıştır, ya da dolar kuru yükselmiştir. Ons düşerken kur yeterince yükseliyorsa gram altın yine de değer kazanabilir.
Bu yüzden altını takip ederken tek başına TL fiyatına bakmak yanıltıcıdır. Ons fiyatını ve dolar kurunu birlikte izlemek, hareketin nereden geldiğini anlamanın tek yoludur.